Akash Network üzerinde Zebra nasıl çalıştırılır
Akash Console kullanarak bir Zebra Zcash full node dağıtmak için adım adım rehber.
Ne Dağıtıyorsunuz
Şunları yapacak bir tam Zebra node'u:
-> Tüm Zcash blockchain'ini senkronize edecek (mainnet için 100GB+, testnet için ~40GB)
-> AKT token fiyatlarına bağlı olarak yaklaşık aylık $15 maliyet oluşturacak
-> Tamamen senkronize olması birkaç saatten birkaç güne kadar sürecek
-> 4 vCPU, 16GB RAM, 350GB depolama (mainnet) veya 2 vCPU, 8GB RAM, 50GB (testnet) kullanacak
Önemli: Akash'ta Port Eşleme
Akash'ta bir portu dışa açtığınızda (ör. Zebra P2P için 8233 portu), bu port sağlayıcının genel IP’sinde aynı porta bağlanmaz. Bunun yerine sağlayıcı rastgele yüksek bir port (31234 veya 42567 gibi) atar ve bunu container'ınızdaki 8233 portuna reverse proxy ile yönlendirir.
Bu tasarım gereğidir - sağlayıcılar birden fazla deployment çalıştırır ve herkes doğrudan 8233 portunu kullanmaya çalışsaydı çakışmalar olurdu.
Bu sizin için ne anlama geliyor:
-> SDL içinde 8233 portunu yapılandırırsınız (Zebra'nın standart P2P portu)
-> Akash size provider.com:31234 gibi bir URI verir
-> Diğer Zcash node'ları size provider.com:31234 üzerinden bağlanır
-> Container'ınızın içinde Zebra yine 8233 üzerinde dinler
Bu otomatik olarak ele alınır. Sadece Akash'ın size verdiği URI'yi kullanın.
Ön Koşullar
- Keplr Wallet tarayıcı eklentisi kurulu olmalı (Chrome/Brave/Firefox)
- AKT tokenları - Bir borsadan (Coinbase, Kraken, Osmosis) 50-100 AKT alın
- Console arayüzünde tıklayarak ilerlemek için 5 dakika
Adım 1: Cüzdanınızı Bağlayın
-> https://console.akash.network adresine gidin
-> Sağ üstteki "Connect Wallet" düğmesine tıklayın
-> Keplr'ı seçin (veya tercih ettiğiniz Cosmos cüzdanını)
-> Keplr açıldığında bağlantıyı onaylayın
AKT bakiyeniz sağ üstte görünmelidir. Sıfırsa önce cüzdanınıza fon ekleyin.
Adım 2: Deployment Oluşturun
-> "Deploy" düğmesine tıklayın (büyük mavi düğme, sayfanın ortası)
-> "Build your template" seçeneğini seçin (veya doğrudan SDL yüklemeye geçin)
Seçenek A: SDL Dosyası Yükleyin (Önerilir)
Seçenek B: SDL Düzenleyicisini Kullanın
SDL dosyasını manuel olarak yapıştırmak istiyorsanız:
-> zebra-akash.yml içeriğini kopyalayın
-> SDL düzenleyicisine yapıştırın
-> Gerektiği gibi düzenleyin (aşağıdaki yapılandırma bölümüne bakın)
-> "Create Deployment" düğmesine tıklayın
Adım 3: Depozitoyu Gözden Geçirin ve Onaylayın
Console size şunları gösterecektir:
-> Deployment depozitosu: ~5 AKT (deployment'ı kapattığınızda bunu geri alırsınız)
-> Tahmini maliyet: SDL fiyatlandırmanıza göre
"Approve" düğmesine tıklayın ve işlemi Keplr içinde imzalayın.
Adım 4: Bir Sağlayıcı Seçin
Yaklaşık 30 saniye sonra sağlayıcılardan teklifleri göreceksiniz. Her teklif şunları gösterir:
-> Blok başına fiyat (AKT veya USDC cinsinden)
-> Aylık tahmini maliyet
-> Sağlayıcı detayları (çalışma süresi, bölge vb.)
Sadece en ucuzu seçmeyin. Şunları kontrol edin:
-> Çalışma süresi yüzdesi (hedef > %95)
-> Bölge (size daha yakın = daha iyi gecikme, ancak blockchain node'ları için çok önemli değil)
-> Denetlenmiş durumu (yeşil onay işareti = daha güvenilir)
Seçtiğiniz sağlayıcıda "Accept Bid" düğmesine tıklayın ve Keplr'da imzalayın.
Adım 5: Deployment'ın Hazırlanmasını Bekleyin
Console şunları yapacaktır:
-> Seçtiğiniz sağlayıcıyla lease oluşturacak
-> Manifest'i gönderecek (sağlayıcıya ne çalıştıracağını söyler)
-> Container'ınızı başlatacak
Bu 1-2 dakika sürer. Arayüzde durum güncellemelerini göreceksiniz.
Adım 6: Çalıştığını Doğrulayın
Dağıtım tamamlandıktan sonra şunları göreceksiniz:
-> Services sekmesi: zebra servisinizin durumunu gösterir
-> Logs sekmesi: Canlı container logları
-> Leases sekmesi: Deployment'ınızla ilgili ayrıntılar (DSEQ, sağlayıcı, maliyet)
Logları Kontrol Edin
Logs sekmesine tıklayın; Zebra'nın başlatıldığını görmelisiniz:
Code-highlight
Loading config from environment variables
Mainnet network selected
Listening for peer connections on [::]:8233
Starting initial sync...
Senkronizasyon ağa bağlı olarak saatlerden günlere kadar sürecektir. Şunlara dikkat edin:
-> Artan blok yükseklikleri
-> Eş bağlantıları (10-30 eş olmalı)
-> Tekrarlanan hata olmaması
Adım 7: Node'unuzun Adresini Alın
Leases sekmesine, ardından URIs seçeneğine tıklayın.
Şuna benzer bir şey göreceksiniz:
Code-highlight
zebra-8233: provider-hostname.com:31234
Bu, node'unuzun genel P2P uç noktasıdır. Diğer Zcash node'ları bu adres üzerinden size bağlanacaktır.
Port eşlemesine dikkat edin: SDL'de 8233 portunu yapılandırdınız, ancak Akash bunu farklı bir genel porta atadı (bu örnekte 31234). Bu normaldir - bu sizi şaşırtıyorsa üstteki "Akash'ta Port Eşleme" bölümüne bakın. Node'unuza burada Akash'ın gösterdiği porttan erişilir; bu port mutlaka 8233 olmak zorunda değildir.
RPC'yi etkinleştirdiyseniz (SDL'de varsayılan olarak yorum satırına alınmıştır), RPC uç noktasını da burada kendi eşlenmiş portuyla göreceksiniz.
Yapılandırma Seçenekleri
Testnet'e Geçiş
SDL varsayılan olarak Mainnet kullanır. Bunun yerine Testnet kullanmak için:
-> env bölümünde Mainnet yapılandırmasını yorum satırına alın:
Code-highlight
# - "ZEBRA_NETWORK__NETWORK=Mainnet"
# - "ZEBRA_NETWORK__LISTEN_ADDR=[::]:8233"
-> Testnet yapılandırmasının yorumunu kaldırın:
Code-highlight
- "ZEBRA_NETWORK__NETWORK=Testnet"
- "ZEBRA_NETWORK__LISTEN_ADDR=[::]:18233"
-> expose bölümünde dışa açılan portu güncelleyin:
Code-highlight
# Mainnet portunu yorum satırına alın:
# - port: 8233
# as: 8233
# to:
# - global: true
# proto: tcp
# Testnet portunun yorumunu kaldırın:
- port: 18233
as: 18233
to:
- global: true
proto: tcp
-> İsteğe bağlı: profiles.compute.zebra.resources içinde Testnet için kaynakları azaltın:
Code-highlight
cpu:
units: 2 # 4'ten düşürüldü
memory:
size: 8Gi # 16Gi'den düşürüldü
storage:
- size: 50Gi # 150Gi'den düşürüldü
-> İsteğe bağlı: profiles.placement.akash.pricing içinde fiyatlandırmayı düşürün:
Code-highlight
amount: 5000 # 10000'den düşürüldü
RPC Erişimini Etkinleştirin
Güvenlik nedeniyle RPC varsayılan olarak devre dışıdır. Etkinleştirmek için:
Mainnet için:
-> env bölümünde yorumunu kaldırın:
Code-highlight
- "ZEBRA_RPC__LISTEN_ADDR=0.0.0.0:8232"
- "ZEBRA_RPC__COOKIE_DIR=/home/zebra/.cache/zebra"
-> expose içinde Mainnet RPC portunun yorumunu kaldırın:
Code-highlight
- port: 8232
as: 8232
to:
- global: false # Güvenlik için dahili tutun
proto: tcp
Testnet için:
-> env bölümünde yorumunu kaldırın:
Code-highlight
- "ZEBRA_RPC__LISTEN_ADDR=0.0.0.0:18232"
- "ZEBRA_RPC__COOKIE_DIR=/home/zebra/.cache/zebra"
-> expose içinde Testnet RPC portunun yorumunu kaldırın:
Code-highlight
- port: 18232
as: 18232
to:
- global: false
proto: tcp
Uyarı: RPC için global: true ayarlarsanız, onu internete açmış olursunuz. Zebra varsayılan olarak cookie auth kullanır, ama yine de - ne yaptığınızı bilmiyorsanız bunu yapmayın.
Port eşleme hatırlatması: RPC'yi global olarak dışa açsanız bile Akash bunu rastgele yüksek bir porta eşler (8232/18232 değil). Gerçek genel uç noktayı görmek için deployment'ınızdaki URI'leri kontrol edin. global: false için (önerilir), RPC uç noktası genel internetten değil, yalnızca Akash deployment ağı içinden erişilebilir olur.
Metrics'i Etkinleştirin (Prometheus)
İzleme için metrikleri toplamak istiyorsanız:
-> env içinde yorumunu kaldırın:
Code-highlight
- "ZEBRA_METRICS__ENDPOINT_ADDR=0.0.0.0:9999"
-> expose içinde metrics portunun yorumunu kaldırın:
Code-highlight
- port: 9999
as: 9999
to:
- global: false
proto: tcp
Kaynakları/Fiyatlandırmayı Ayarlayın
Teklif alamıyorsanız veya maliyeti optimize etmek istiyorsanız:
Daha düşük özellikli sağlayıcılar için, profiles.compute.zebra.resources bölümünde azaltın:
-> CPU: units: 2 (makul senkronizasyon hızı için minimum)
-> Bellek: size: 12Gi (kararlılık için minimum)
-> Depolama: size: 120Gi (mainnet için minimum)
Daha fazla teklif çekmek için, profiles.placement.akash.pricing içinde artırın:
-> Mainnet: amount: 1000000 uakt/block deneyin
-> Testnet: amount: 1000000 uakt/block deneyin
Deployment'ınızı Güncelleme
Dağıtımdan sonra yapılandırmayı değiştirmeniz mi gerekiyor?
-> Console'da My Deployments bölümüne gidin
-> Zebra deployment'ınızı bulun
-> "Update Deployment" düğmesine tıklayın
-> SDL'yi düzenleyin
-> "Update" düğmesine tıklayın ve Keplr'da onaylayın
Not: Güncelleme container'ınızı yeniden başlatacaktır. Node kaydedilmiş durumundan devam edecektir (kalıcı depolama), ancak 1-2 dakikalık kesinti bekleyin.
İzleme
Console Üzerinden
-> Logs sekmesi: Canlı container logları
-> Shell sekmesi: Container içinde bir shell açın (debug için kullanışlı)
-> Events sekmesi: Kubernetes olayları (bir şey bozulmadıkça çoğunlukla işe yaramaz)
RPC Üzerinden (etkinse)
RPC'yi etkinleştirdiyseniz, node'unuzu normal bir zebrad full node gibi sorgulayabilirsiniz (çünkü öyle!)
Deployment'ınızı Kapatma
İşiniz bittiğinde veya ödeme yapmayı durdurmak istediğinizde:
-> My Deployments bölümüne gidin
-> Zebra deployment'ınızı bulun
-> "Close Deployment" düğmesine tıklayın
-> Onaylayın ve Keplr'da imzalayın
5 AKT depozitonuz iade edilir. Kalıcı depolama sağlayıcı tarafından korunmalıdır, ancak buna güvenmeyin - buna diğer cloud sağlayıcıları gibi yaklaşın.
Sorun Giderme
"Insufficient funds" hatası
Daha fazla AKT'ye ihtiyacınız var. Keplr cüzdanınıza fon ekleyin.
Hiç teklif görünmüyor
Ya:
-> Fiyatlandırmanız çok düşük (SDL içinde amount değerini artırın)
-> Kaynak gereksinimleriniz mevcut sağlayıcılar için fazla yüksek (CPU/bellek/depolamayı azaltın)
-> Daha uzun bekleyin (bazen tekliflerin görünmesi 60-90 saniye sürebilir)
Deployment "pending" durumunda takılı kaldı
Sağlayıcı sorun yaşıyor olabilir. Deployment'ı kapatın ve farklı bir sağlayıcı deneyin.
Zebra loglarında "No peers connected" görünüyor
İlk birkaç dakika için bu normaldir. Zebra eşleri otomatik olarak keşfedecektir. 10+ dakika sonra da devam ederse bir ağ sorununuz olabilir (Akash'ta pek olası değil).
Loglarda "Out of memory" hataları
RAM'den fazla kısmışsınız. Deployment'ı kapatın ve en az 12Gi bellekle yeniden dağıtın (16Gi önerilir).
Senkronizasyon çok uzun sürüyor
"Çok uzun" derken neyi kastediyorsunuz:
-> Saatler: Normal
-> Günler: Mainnet'i sıfırdan senkronize ederken bu da normal
-> Haftalar: Bir sorun var, hata için logları kontrol edin
Maliyet Yönetimi
Console üzerinden harcamanızı izleyin:
-> My Deployments -> Deployment'ınız -> "Cost per month" tahminini gösterir
-> Keplr cüzdan bakiyeniz zamanla azalacaktır
Bakiyeniz azaldığında Akash deployment'ınızı otomatik olarak kapatacaktır. Cüzdanınıza düzenli olarak bakiye ekleyin veya uyarılar ayarlayın.
Maliyetleri Azaltma
-> Üretim dışı testler için Testnet kullanın (%50 daha ucuz)
-> Hızlı senkronizasyona ihtiyacınız yoksa CPU/belleği düşürün
-> Daha ucuz sağlayıcıları seçin (her zaman akıllıca olmayabilir - çalışma süresi önemlidir)
Mainnet vs Testnet
Code-highlight
----------------------------------------------------------------------------------
| | Mainnet (varsayılan) | Testnet |
---------------------------------------------------------------------------------|
| Amaç | Üretim Zcash blockchain'i | Test ve geliştirme |
| Ağ | ZEBRA_NETWORK__NETWORK=Mainnet | ZEBRA_NETWORK__NETWORK=Testnet |
| P2P Portu | 8233 | 18233 |
| RPC Portu | 8232 | 18232 |
| Senk. süresi | Günler | Saatler |
| Depolama | 350GB+ | 50GB |
| Kaynaklar | 4 CPU / 16GB RAM | 2 CPU / 8GB RAM |
| Maliyet | ~$15/ay | ~$5/ay |
----------------------------------------------------------------------------------
Yalnızca deployment sürecini test ediyorsanız Testnet ile başlayın. Yapılandırma için yukarıdaki "Testnet'e Geçiş" bölümüne bakın.
Ek Kaynaklar
Akash Console: https://console.akash.network
Akash Belgeleri: https://akash.network/docs/
Zebra Belgeleri: https://zebra.zfnd.org/
Zcash Explorer'ları: https://zechub.wiki/guides/blockchain-explorers
Akash Discord: https://discord.akash.network (sağlayıcı sorunları için)
