Zcash Gaɖoɖo kple dziɖuɖu [Governance] ƒe nyatakaka
Zcash ƒe ɖoɖonu dzi [on-chain] gaɖoɖo ƒe mɔnu, gaɖoɖowo ƒuƒoƒe [block] ƒe fetuɖoɖo ƒe mɔnuwo, kple habɔbɔwo ƒe gãtɔwo ƒe dɔwɔwɔ
1. Ale si Zcash ƒe gaɖoɖowo ƒuƒoƒe ƒe fetuwo wɔa dɔe
Zcash nye dɔwɔwɔ ƒe ɖaseɖigbalɛ [Proof-of-Work] crypto ga. Gaɖoɖowo ƒuƒoƒe sia sia si woku la maa wɔna be woama gaɖoɖowo ƒuƒoƒe ƒe kpekpeɖeŋu (ZEC si wo wɔ yeyee) kple gaɖoɖo [transaction] ƒe adzɔ [fee]wo le mɔ̃ ƒe sewo trɔtrɔ [network upgrade] ƒe se si wode ɖo la nu.
- Mɔnu si le azɔ (le NU6 megbe / tso November 2024 yi ɖe edzi)
Le April 2026 me la, mamae nye:
| Nusi xɔa | Fetuƒe | Nusi wònaa ga na / eƒe nɔnɔme |
|---|
| Nukulawo [Miners] | 80% | Gaɖoɖowo ƒuƒoƒe ƒe fetu si wòɖo ɖe nukulawo tẽe |
| Zcash Community Grants (ZCG) | 8% | Hame ƒe ga ƒe kpekpeɖeŋu [grant]wo (eyi edzi va se ɖe ~2028) |
| Lockbox (protocol si wɔe) | 12% | Gaawo ƒoa nu; mɔnu aɖeke mele be woatsɔ azã o hafi; hame ƒe akɔntaɖeɖe si ava la hiã |
Woɖe "dev fund" 20% sia ɖe le ZCG + lockbox 12% ƒe mɔnu te ŋu to ZIP 1015 me.
Mɔ̃ ƒe se si woɖo ɖa: ZIP 1016 - Hame kple Coinholder ƒe gaɖoɖo ƒe mɔnu
ZIP 1016 (woɖo ɖa le February 2025, eƒe nɔnɔme: Proposed) doa gaɖoɖo ƒe mɔnu si wu ha nuɖo agni [decentralized] ɖe eme. Eya:
- Ayi edzi awɔ 8% ƒe mama na ZCG.
- Atrɔ lockbox 12% lae wòazu "Coinholder-Controlled Fund" (si wotu tso lockbox ƒe ga si le xoxo kple gaɖoɖowo ƒuƒoƒe ƒe kpekpeɖeŋu 12% si ayi edzi la me).
- Awɔ mɔnu sia va se ɖe fetu ƒe afãmama [halving] etɔ̃lia dzi (le ƒe 3 kɔe).
- Ana ZEC coin ƒe nɔlawo nakpɔ ga ƒe kpekpeɖeŋuwo dzi kplɔm le dzinu sia dzinu me to hame ƒe mɔnu si woɖo la dzi (ame geɖe ƒe akɔntaɖeɖe bɔbɔe, ame 420,000 ZEC ƒe xɔseɖeɖe le eme).
- Ana Key-Holder Organizations (si woƒo ZF kple Shielded Labs ɖe eme fifia, eye woƒo Bootstrap/ECC ƒe ŋkɔ le ga ƒe kpekpeɖeŋu ƒe nɔnɔmewo me) nakpɔ ga ƒe mama dzi to multisig me, si se ƒe nubabla kple coin ƒe nɔlawo ƒe nyametsotsowo de asi le.
- Ayi edzi awɔ ZIP 1015 ƒe hiãhiãwo katã siwo ku ɖe lockbox ƒe zazã ŋu la (ecosystem ƒe ga ƒe kpekpeɖeŋuwo ƒe gaɖoɖo).
Nunyaɖoɖo sia di be wòatrɔ tso habɔbɔ si kpɔa nu dzi yi ɖe coin ƒe nɔlawo ƒe dziɖuɖu tẽe, le mama 12% la ŋu. Menye be wòatrɔ ZIP ƒe mɔnu alo trademark ƒe sewo o.
2. Habɔbɔ gãtɔwo kple woƒe gaɖoɖo ƒe teƒewo
Electric Coin Company (ECC) / Bootstrap Project
- Wo nye Zcash ƒe wɔlawo gbãtɔ (2016).
- Le ɣeyiɣi si va yi me la, wonɔ dev fund la ƒe ~7% xɔm va se ɖe November 2024.
- Le January 2026 me la, engineering kple product team gãtɔ la dze le Bootstrap/ECC ŋu ɖe dziɖuɖu ƒe kpekpeɖeŋuwo ta eye woƒo Zcash Open Development Lab (ZODL).
- ECC/Bootstrap megaxɔ protocol ƒe gaɖoɖo tẽe o eye megale mɔ̃ ƒe ɖoɖoŋlɔla team gãtɔ la ƒe dɔwɔƒe o. Etsɔ donationwo, sponsorshipwo, kple eya ŋutɔ ƒe gadzraɖoƒe [treasury] doa eɖokui.
- Esi eteƒe gã le ŋutinya me, gake menye protocol ƒe mɔ̃ ƒe ɖoɖoŋlɔla habɔbɔ si wɔa dɔ fifia o.
-> Kpɔ eƒe nyatakaka bliboa: Electric Coin Company
Zcash Open Development Lab (ZODL)
- Woƒoe le January 2026 me tso Zcash protocol ƒe mɔ̃ ƒe ɖoɖoŋlɔlawo (ECC engineering kple product team gãtɔ la) gbɔ le esi wodze le Bootstrap/ECC ŋu megbe.
- Woxɔ seed funding si wu dollar million 25 tso investorlawo gbɔ, eye a16z Crypto kple Coinbase Ventures le wo dome.
- Team la, si me Zcash protocol ƒe wɔlawo kple mɔ̃ ƒe ɖoɖoŋlɔlawo gbãtɔwo le, yi edzi le protocol gãtɔ ƒe mɔ̃ ƒe ɖoɖo, ZIP ƒe kpekpeɖeŋuwo, kple ɣaɣla [privacy] dɔwɔnuwo me, eye Zodl mobile gakotoku [wallet] le wo dome (woɖe eƒe ŋkɔ tso Zashi).
- Protocol ƒe gaɖoɖo tẽe mele o; ewɔa dɔ abe lab si VC doa ga me kple eɖokui ene, eye wòtsɔa ŋku dea Zcash ƒe ɣaɣla ƒe teƒeƒe siwo ŋgɔna dzi.
-> Kpɔ eƒe nyatakaka bliboa: ZODL
-> Official site: zodl.com
Zcash Foundation (ZF)
- 501(c)(3) nonprofit si tso eɖokui gbɔ, si tsɔa ŋku dea infrastructure, ɣaɣla dzesi ŋɔŋlɔ [node] ƒe software, research, kple ecosystem ƒe nɔnɔme nyui dzi.
- Le ɣeyiɣi si va yi me la, exɔ dev fund la ƒe 5%.
- Megaxɔ protocol ƒe gaɖoɖo tẽe o le NU6 megbe. Edzea donationwo kple ga ƒe kpekpeɖeŋuwo ŋu.
- Exɔ Zcash ƒe trademark (ECC naa e le 2019) eye eƒe dɔ gã le dziɖuɖu me.
- Ewɔa Zcash Community Advisory Panel (ZCAP) ƒe dɔ eye ekpena ɖe hame ƒe akɔntaɖeɖe ƒe dɔwɔwɔ ŋu.
- Ewɔa dɔ abe Key-Holder Organization ene le ZIP 1016 si woɖo ɖa la te.
-> Kpɔ eƒe nyatakaka bliboa: Zcash Foundation
-> Official site: zfnd.org
Zcash Community Grants (ZCG)
- Zcash Community Grants ƒe ɖoɖo naa team siwo tso wo ŋutɔ gbɔ kple projectwo ga be woawɔ mɔ̃ ƒe ɖoɖo gã si ayi edzi kple dɔ bubuwo na Zcash ecosystem ƒe nyui.
- Hame si woɖe to akɔntaɖeɖe me lae tsɔa nyametsotso wɔa le ga ƒe kpekpeɖeŋuwo ŋu.
- Eyi edzi xɔa gaɖoɖowo ƒuƒoƒe ƒe fetuwo ƒe 8% blibo (le NU6 megbe), eye Financial Privacy Foundation kpɔa edzi.
- Wonana ga ƒe kpekpeɖeŋuwo to application kple akɔntaɖeɖe ƒe mɔnu si le nu ƒe ʋuʋuɖi [transparent] me, si hame la katã ate ŋu adze eme.
-> Kpɔ eƒe nyatakaka bliboa: Zcash Community Grants
-> Official site: zcashcommunitygrants.org/
Financial Privacy Foundation (FPF)
- Non-profit habɔbɔ si woŋlɔ ɖe Cayman Islands me.
- Exɔa gaɖoɖowo ƒuƒoƒe ƒe kpekpeɖeŋu ƒe mama 8% tẽe tso protocol la gbɔ (le ZIP 1015 nu) eye wòwɔa se, ga, kple dɔwɔwɔ ƒe kpɔɖeŋuwo katã na Zcash Community Grants ƒe ɖoɖo.
- Ena hame gã ƒe nɔnɔme kple administrative kpekpeɖeŋu na ZCG ƒe dɔwɔwɔwo, eye ga ƒe mama, contractwo, kple se ƒe ɖoɖowɔwɔ le wo dome.
- ZCG wɔa dɔ abe hame si woɖe to akɔntaɖeɖe me, si le FPF ƒe hame gã la te ene.
-> Kpɔ eƒe nyatakaka bliboa: Financial Privacy Foundation
-> Official site: financialprivacyfoundation.org/
Shielded Labs
- Zcash ƒe kpekpeɖeŋu habɔbɔ si tso eɖokui gbɔ, si donationwoe doa ga le, eye le Switzerland.
- Nye habɔbɔ gbãtɔ le Zcash ecosystem me si mexɔ Development Fund alo gaɖoɖowo ƒuƒoƒe ƒe fetuwo ƒe ga tẽe alo le mɔ aɖe nu o.
- Ewɔa dɔ le dɔwɔwɔwo siwo naa ZEC ƒe nɔlawo ƒe nyui ŋu, eye wòtsɔa holderwo ƒe gbe nana woɖo Zcash ƒe mɔ si wòato la dzi.
- Ewɔa dɔ abe Key-Holder Organization ene le ZIP 1016 si woɖo ɖa la te, na Coinholder-Controlled Fund ƒe kpɔɖeŋu.
- Ekpena ɖe protocol ƒe mɔ̃ ƒe ɖoɖo, ZIP ƒe mɔnu, kple dziɖuɖu (ZIP editor ƒe nɔƒe) ŋu.
-> Kpɔ eƒe nyatakaka bliboa: Shielded Labs
-> Official site: shieldedlabs.net
3. Dziɖuɖu - Ale si woɖoa nyametsotsowo
Zcash ƒe dziɖuɖu nye "protocol ƒe sewo si le ɖoɖonu dzi" kple "hame ƒe gbegbɔgblɔ ɖi [consensus] si le ɖoɖonu ŋu o" ƒe akpaƒoƒo:
-
ZIP ƒe Mɔnu (Zcash Improvement Proposals)
- Ame sia sia ate ŋu aɖo ZIP ɖa.
- Dzeɖoɖo le forumwo, Discord, GitHub dzi.
- ZIP ƒe Editors (fifia Jack Grigg, Daira-Emma Hopwood, Kris Nuttycombe le wo ŋutɔ ƒe nɔnɔme me, Arya tso ZF, kple amewo tso Shielded Labs) kpɔa nu eye woɖoa nyametsotso be woaxɔe alo o.
- ZIPs si woaxɔ la woɖea wo tsɔa dea mɔ̃ ƒe sewo trɔtrɔ si kplɔe ɖo me.
-
Trademark ƒe Nubabla (2019-2024)
- ECC naa Zcash ƒe trademark ZF le 2019.
- Nubabla la hia be ECC kple ZF ƒe akɔntaɖeɖe nana le mɔ̃ ƒe sewo trɔtrɔ siwo adze gbegbɔgblɔ ɖi protocol yeye aɖe ŋu la katã ŋu.
- Le April 2024 me la, ECC gblɔ be yedi be wòadzudzɔe; wona dzidzi ƒe nyagblɔɖi le August 2024.
- Tso 2025 me la, ZF koe nye Zcash ƒe trademark ƒe kpɔla eye wòxɔ trademark ƒe ɖoɖo yeye si na mɔ geɖe, si fia be ecosystem la zu ha nuɖo agni. Trademark la megawɔa dɔ abe dziɖuɖu ƒe veto mɔnu o.
-
Zcash Community Advisory Panel (ZCAP)
- Ecosystem ƒe nunyalawo ƒe volunteer group.
- Wozae na hame ƒe akɔntaɖeɖe si mawoa ame dzi o le nyametsotso gãwo ŋu.
-
Ɖoɖonu dzi ƒe xɔseɖeɖe
- Ne woɖe mɔ̃ ƒe sewo trɔtrɔ la ɖe go la, network hash rate ƒe akpa gãtɔ la fanele be wòaxɔe (hard-fork ƒe afɔku mele o ne gbegbɔgblɔ ɖi le eme).
-
Mɔ si wòato le ŋgɔ - Lockbox kple ZIP 1016
- Lockbox ƒe ga 12% lawo le protocol la me fom.
- ZIP 1016 ɖoa ɖa be woatrɔe wòazu Coinholder-Controlled Fund, eye coin ƒe nɔlawo akpɔ vote dzi le dzinu sia dzinu me, eye Key-Holder Organizations (ZF kple Shielded Labs si woŋlɔ tso fifia) akpɔe dzi to multisig me.
4. Kakaɖedzi ƒe Table - Gaɖoɖo ƒe tɔtrɔwo
| Ɣeyiɣi | Nukulawo | ECC/Bootstrap | ZF | ZCG | Lockbox | Nyaŋlɔɖiwo |
|---|
| 2020 - Nov 2024 | 80% | 7% | 5% | 8% | - | Dev fund xoxo |
| Nov 2024 - azɔ | 80% | 0% | 0% | 8% | 12% | NU6 ƒe mɔnu + ZCG ƒe tsitsi |
| Si woɖo ɖa (ZIP 1016) | 80% | 0% | 0% | 8% | 12% (Coinholder-Controlled) | Va se ɖe fetu ƒe afãmama etɔ̃lia; coinholder ƒe vote |
5. Nusiwo kplɔe ɖo
6. Lockbox ƒe ɖoɖowo ƒuƒopé [dashboard]
ZecHub ƒe Dashboard fia ZEC si le Lockbox kple Coinholders fund me fifia ƒe home here.