Loading...
Günümüzde sosyal ağların erişim alanına maruz kalmayan birini bulmak zor. Kullanım kolaylıkları ile bir mesajı yaymadaki hızları ve etkinlikleri sayesinde popüler hâle geldiler.
Ne yazık ki, aynı kolaylık kullanıcılar olarak bizi de sosyal medya platformlarının hakkımızda ne kadar bilgi topladığına ve bununla neler yapabileceklerine ya da kötü niyetli bir üçüncü taraf bu verilere erişim sağlarsa neler yapabileceğine karşı dikkatsiz hâle getirdi.
Şimdi, bu platformlardan bazılarının hakkımızda topladığı verileri, bunlarla ne yaptıklarını ve bunun neden mahremiyetimiz ile potansiyel olarak kişisel ya da aile güvenliğimiz için tehlike oluşturabileceğini ana hatlarıyla inceleyeceğiz.
Discord ile başlamamız gerekiyor, çünkü “evde” kullandığımız iletişim uygulaması bu.
Discord, çok çeşitli konularda büyük bir topluluğu yönetmek için oldukça kullanışlıdır, ancak kişisel bilgilerimizden faydalanma konusunda diğer pek çok platform kadar suçludur.
Gizlilik politikasına göre Discord, hakkımızda şu bilgileri toplar:
Videolarınızı veya canlı yayın videolarınızı saklamadıklarını söylüyorlar, ancak gelecekte bu kararı değiştirebileceklerinin kapısını da açık bırakıyorlar.
Ayrıca bağlandığınız IP adresi, kullandığınız tarayıcı ve işletim sisteminiz gibi bazı bilgileri otomatik olarak da topluyorlar.
Verilerimizle yaptıkları şeylerin çoğu, kullanıcı deneyimini iyileştirmek, daha kişiselleştirilmiş bir deneyim sunmak ve topluluk standartlarını korumak gibi gerekçelerle haklı gösterilebilir. Ancak verilerinizi hizmetlerini tanıtmak için de kullanabilirler ve hatta hizmetlerini tanıtmak veya şirket büyümesini analiz etmek amacıyla bunların bir kısmını üçüncü taraflarla paylaşabilirler.
Ayrıca, bir mahkeme kararıyla talep edilmesi hâlinde bilgileri yetkili makamlara verebileceklerini de belirtiyorlar.
Discord gibi, Twitter da sunucularında hatırı sayılır miktarda bilgi saklar. Doğrudan mesajları, kimi takip ettiğinizi ve kimlerle etkileşim kurduğunuzu (kaydedilen gönderiler, favoriler) da kaydeder ve aslında politikaları oldukça benzerdir; buna verilerinizi üçüncü taraflarla ve yetkili makamlarla paylaşmaları da dahildir.
Facebook, Instagram ve artık Threads’i de içeren Meta uygulamaları grubu daha da ileri gider; yalnızca sizin sağladığınız bilgilerden oluşan liste bile ayrıntılı şekilde anlatılamayacak kadar uzundur. Buna sesli notlar da dâhil olmak üzere tüm gönderileriniz, cihazınızın “kamera” özelliği ya da galerisi kullanılarak çekilen fotoğraflar, gördüğünüz reklamlar, bunları görüntülemek için harcadığınız süre ve hatta görmezden gelmeyi seçtikleriniz bile dahildir. Mesajlarınızın konum, tarih, saat ve cihaz gibi üst verileri de buna dahildir. Uygulamanın farklı işlevlerinin her birinde ne kadar zaman geçirdiğiniz de buna dahildir ve eğer yasa sizi korumuyorsa, dini inançlarınız, felsefi görüşleriniz, cinsel yöneliminiz ve hatta sendika üyeliğiniz bile buna eklenir.
Ama bununla da kalmazlar; meşhur Pixel’ları sayesinde Meta, Facebook dışında ne yaptığınızı da bilebilir: ziyaret ettiğiniz web siteleri, oralarda ne kadar zaman geçirdiğiniz, hangi oyunları oynadığınız, neler satın aldığınız ve hatta eğitim seviyeniz gibi veriler. Ayrıca elbette, Facebook’a giriş yapmış olsanız da olmasanız da IP adresi, işletim sistemi, tarayıcı gibi cihazınıza ilişkin teknik bilgiler de buna dahildir.
“Saklayacak hiçbir şeyim yok” ifadesi, bu platformların hakkımızda topladığı tüm verilerin önemini küçümsemek için en sık kullanılan argümandır. Ancak yaptığınız şey yasa dışı olmasa bile, bu şirketlerin hakkınızda neler bildiği konusunda endişe duymak için iyi nedenler vardır.
Bir siyasi aktivist, karşı çıktığı güçlü bir kuruluş yaptıklarının “yanlış” olduğuna karar verir ve bu kişi hakkında bu şirketlerden herhangi birinden bilgi talep ederse ciddi şekilde etkilenebilir; onlar da bunu hiç tereddüt etmeden sağlayacaktır.
Ayrıca, kişisel bilgilerinizin kimlik hırsızlığı yapmak, hesaplarınıza erişim sağlamak, istenmeyen reklamlar göndermek, size şantaj yapmak ya da sizi manipüle etmek gibi kötü niyetli amaçlarla kullanabilecek yabancıların, şirketlerin veya hackerların eline geçebileceği açık örnekler de vardır.
Aynı şekilde, verileriniz üzerindeki kontrolü de kaybedebilirsiniz. Verilerinizin nasıl saklandığını, işlendiğini veya üçüncü taraflarla nasıl paylaşıldığını bilmeyebilirsiniz ya da fikrinizi değiştirirseniz bunları silemeyebilir veya değiştiremeyebilirsiniz. Bu durum, güvendiğiniz hizmet sağlayıcı verilerinizi uygun şekilde korumazsa doğru biçimde sizi riske de atabilir.
O kadar popüler olmasalar da, en popüler sosyal ağların en azından çoğu için alternatifler vardır. Gelin bazılarına bakalım:
Matrix, Discord ve Telegram’a en yakın alternatiftir; onların pek çok özelliğini paylaşırken uçtan uca şifreleme, veriyi bir iş modeli hâline getirmeme ve kodunu açık kaynak tutma gibi mahremiyet geliştirmeleri de ekler. Kendi sunucunuzu çalıştırmaya karar verirseniz tamamen ücretsizdir, ancak internette uzmanlaşmış bir sunucu için ödeme yapmak ya da projeye bağışta bulunmak isteyebilirsiniz. Platformlar arasıdır ve hatta Discord, Telegram ve diğer popüler uygulamalarla entegrasyona da izin verir.
Twitter’a en popüler alternatiflerden biridir, ancak tek alternatif değildir. Mastodon, merkeziyetsiz olmasıyla öne çıkar; yani isteyen herhangi bir birey veya kuruluş, ortak ilgi alanlarına ya da özelliklere sahip kişiler için kendi instance’ını veya “sunucusunu” başlatabilir, ancak diğer bağımsız instance’larla etkileşim kurabilirler.
Mastodon’da her yönetici kendi kurallarını belirler ve veri ticareti yapmadıkları için kullanıcıları, demografik özellikleri veya tercihleri hakkında çok fazla bilgi toplamazlar; ayrıca bunu üçüncü taraflarla da paylaşmazlar.
Ne yazık ki mesajlarında uçtan uca şifreleme uygulamıyorlar; bu da akılda tutulması gereken bir şey.
Mesajlaşma istemcileri wikimizde ayrıntılı olarak ele alındığı üzere Signal, Telegram ve WhatsApp’a göre daha mahrem ve daha güvenli bir alternatiftir; çok cazip ve ilgi çekici özellikleri paylaşır