Loading...
Makala hii ya utafiti inachanganua jinsi ishara za awali za on-chain za Zcash, hasa mienendo ya nyangumi na ishara za hisia za kijamii kwenye majukwaa kama X, zinavyoathiri kwa kiasi kikubwa mwelekeo wa ZEC. Zcash ni sarafu-fiche inayolenga faragha inayotokana na msingi wa msimbo wa Bitcoin, yenye ubunifu mkuu wa kuongeza leja iliyosimbwa fiche kwa kutumia mathibitisho ya maarifa sifuri [zero-knowledge proofs].
Dashibodi ya Messari ZEC na uchanganuzi wa mijadala kwenye X ni miongoni mwa vifaa [tools] vinavyotumika kuona kama mabadiliko makubwa ya Zcash yanahusiana na ongezeko la twiti na hamu inayoongezeka mtandaoni. Eneo jingine la kuzingatia ni jinsi shughuli za jumuiya ya Zcash, kama pochi [wallets], matukio na maendeleo, zinavyoathiri mwenendo wa Zcash sokoni.
Mienendo ya zamani ya ZEC pia hufuatiliwa na kulinganishwa na sarafu nyingine za faragha; jinsi zinavyotambuliwa na kukubaliwa na sekta na biashara mbalimbali husaidia kutoa muktadha wa kutegemeza mienendo hiyo. Hailengi kubashiri kiholela bei ya ZEC au kutoa utabiri usiohitaji juhudi, bali kuchanganua ishara mapema ili kuonyesha hamu inayokua, mabadiliko makubwa au shughuli za jumuiya kabla ya umma mpana kuziona.
Teknolojia ya blockchain hufanya kazi kwa namna bunifu na shughuli katika sarafu-fiche husababisha uzoefu wa kipekee. Kuanzia jinsi miamala [transactions] inavyofanyika hadi jinsi inavyoleta mabadiliko makubwa katika tabia ya soko na hisia, mienendo ya kuvutia ya soko inaweza kuchunguzwa; faida na hasara zikiwa uzoefu wa moja kwa moja.
Vipimo vya awali vya on-chain vya shughuli ni miongoni mwa viashiria vya mwanzo na vyenye nguvu vinavyofichua mwelekeo na mwendo wa soko, pamoja na shughuli za wawekezaji na mabadiliko yanayoweza kutokea katika siku za karibu katika ulimwengu wa crypto. Zaidi ya hayo, vikigunduliwa kwa wakati, ishara hizi zinaweza kuwasaidia wawekezaji kupata faida, hasa vinapounganishwa na vipengele vya off-chain kama uchanganuzi wa hisia za mitandao ya kijamii. Kulingana na Dashibodi ya Messari ZEC, Coin Metrics na Blockchair, uchanganuzi wa shughuli za mtandao wa ZEC hutoa maarifa yanayoweza kutekelezwa kuhusu iwapo mienendo mikubwa ya nyangumi inaambatana na ongezeko la shughuli za kijamii kama idadi ya twiti na hamu pana mtandaoni. Kwa mahususi, chati za Messari zinaonyesha ongezeko wazi la kila siku katika kiasi cha miamala ya on-chain na uingiaji kwenye masoko ya kubadilishana sarafu kuanzia Julai 1 hadi 22, 2025, likifikia kilele karibu na Julai 22; likiambatana na mazungumzo mengi ya kijamii na mabadiliko ya bei. Data ya Blockchair inaonyesha kwamba sehemu ya ZEC inayoshikiliwa katika anwani za faragha [shielded addresses] iliongezeka kutoka takribani 18 % hadi 20 % katika kipindi hicho, ikionyesha ongezeko la matumizi ya miamala inayohifadhi faragha. (Tazama Kielelezo 1)
(Chanzo: Blockchair (2025). Asilimia ya ugavi wa faragha kwa Julai 1-22, 2025.)
Zaidi ya hayo, mfululizo wa mtandao wa umma wa Coin Metrics unathibitisha kwamba anwani zinazotumika kila siku na vipimo vya ugavi wa faragha vyote vilionyesha mwelekeo wa kupanda katikati ya Julai, na kuwezesha ulinganisho wa kiasi kati ya tabia ya on-chain na viashiria vya kijamii. (Tazama Kielelezo 2)
(Chanzo: Coin Metrics (2025). Anwani zinazotumika kila siku kwa Julai 1-22, 2025.)
Data hizi zote zinaonyesha mwendo wa sarafu, kupitishwa kwa faragha na ushiriki wa watumiaji; ongezeko kubwa la kiasi cha on-chain na uingiaji kwenye masoko ya kubadilishana sarafu linaashiria kuwa nyangumi walikuwa hai, huenda wakihamisha fedha au wakijiandaa kuathiri soko; ongezeko la ugavi wa faragha linaonyesha upendeleo unaoendelea kwa miamala iliyoimarishwa faragha, hata wakati wa umakini mkubwa, na ongezeko la idadi ya anwani zinazotumika linaonyesha kwamba matumizi ya mtandao yalikuwa yakiongezeka sambamba na mienendo hii ya nyangumi na mahitaji ya faragha. (Tazama Kielelezo 3)
(Chanzo: ZecHub (2025). Chati ya dashibodi ya ZecHub kwa 2016- 2025)
Zcash ni mojawapo ya sarafu-fiche zilizotengenezwa kwa kuzingatia faragha ya mtumiaji, ambayo hutumia mathibitisho ya maarifa sifuri (zk-SNARKs) na imetokana na msimbo wa Bitcoin kama fork; watumiaji sasa wanaweza kufanya miamala ya uwazi [transparent transactions] na miamala ya faragha. Ingawa lengo ni kusaidia kulinda faragha ya watumiaji, kuwa na kiwango kikubwa sana cha faragha hufanya iwe vigumu zaidi kufuatilia ishara zinazoweza kurahisisha biashara na uwekezaji. Hata hivyo, haiwezekani kusema kwamba haiwezi kufanywa.
Tofauti na Monero na DASH, ambazo mara nyingi hujumuishwa kama “sarafu za faragha,” DASH imeondoka rasmi katika uainishaji wa sarafu ya faragha kufuatia mabadiliko ya vipengele na fasili za udhibiti zinazoendelea kubadilika (Cointelegraph, 2024). ZEC bado inakabiliwa na ushindani na uchunguzi, lakini mwelekeo wake unaweza kupimwa kupitia shughuli za on-chain, uhusiano wa mienendo ya nyangumi, idadi ya twiti, na ushiriki wa mtandao bila kutegemea tu ubashiri wa bei.
Shughuli za on-chain hurejelea maingiliano yote yanayotokea moja kwa moja kwenye blockchain, kama uhamisho kutoka pochi hadi pochi, kubadilisha tokeni [token swaps], maingiliano ya mikataba mahiri [smart contract interactions], uwekaji na utoaji wa fedha kutoka masoko ya kubadilishana sarafu, utengenezaji au uhamisho wa NFT, na matukio ya kuweka sarafu/kufungua sarafu. Mifumo ya tabia ya wahusika wakuu, hasa nyangumi, makundi ya wawekezaji wadogo, wasanidi programu [developers], au pochi za taasisi, inaweza kubainishwa data hii inapochanganuliwa na itawezekana kuelewa kikamilifu jinsi wanavyohusiana katika kuamua soko.
Kulingana na Dashibodi ya Messari ZEC (Messari), kati ya Julai 1 na Julai 22, 2025, kulikuwa na miamala 12 iliyozidi ZEC 1,000, huku mkubwa zaidi ukiwa sawa na ZEC 5,200 (Coin Metrics, 2025). Kiasi hiki kilichowekewa kikomo cha ZEC kiliambatana na shughuli kubwa za uingiaji kwenye masoko ya kubadilishana sarafu, kikidokeza uwezekano wa uuzaji mkubwa au upangaji upya wa jalada la uwekezaji.
Wakati huohuo, miamala ya faragha, sehemu muhimu ya mfumo wa faragha wa Zcash, ilikuwa bado ikipokelewa kwa kiwango cha maana. Kufikia Julai, karibu 20% ya ugavi wote wa ZEC ulikuwa katika anwani za faragha. (Blockchair 2025) (tazama Kielelezo 4)
(Chanzo: Blockchair (2025). Asilimia ya ugavi wa faragha kuanzia Julai 1-22, 2025, ikionyesha ukuaji kutoka ~18% hadi ~20%.)
Kwa kuvutia, kiasi cha miamala ya faragha kiliongezeka kwa 8% kutoka mwezi uliotangulia, kikionyesha mahitaji thabiti ya faragha kubwa zaidi ya kifedha. Kwa ujumla, mienendo hii inaelekeza kwenye mfumo ikolojia unaokua unaoendeshwa na faragha, ambapo biashara na watumiaji wanaojali faragha wanaathiri kikamilifu jinsi mtandao unavyofanya kazi.
Katika Julai 2025, wastani wa Kiasi cha Twiti zilizotaja ZEC ulikuwa karibu machapisho 450 kwa siku, ukiwa na kilele cha 1,200 mnamo Julai 22, tarehe ya muamala mkubwa zaidi wa nyangumi. Maboresho ya kiufundi na vipengele vya faragha vya ZEC vilivutia hisia chanya, kama zilivyoelezwa na akaunti za washawishi kama @MarcoPoloMaps. Data hii inatoa ushahidi kwamba shughuli za nyangumi zinaweza kuchochea maingiliano ya jumuiya mtandaoni.
Vipengele vya faragha na maboresho ya hivi karibuni ya kiufundi, yaani uboreshaji wa itifaki ya Zcash 6.2.0 na uzinduzi wa pochi ya Zashi 2.0 (Blogu ya Zcash Foundation, Electric Coin Co. Maelezo ya Toleo), yalileta hisia chanya katika 55% ya twiti 13,500 zilizochanganuliwa. 30% ya twiti hazikuwa na msimamo, zikilenga ama habari au uchanganuzi wa kiufundi, huku 15% zikiwa hasi, zikihusishwa kwa kiasi kikubwa na mazingira ya udhibiti wa kubahatisha kama marufuku inayopendekezwa na EU kwa sarafu za faragha mnamo 2027.
Kwa wafuasi zaidi ya 10,000, akaunti kama @MarcoPoloMaps zilichangia robo ya jumla ya kiasi cha twiti, na kwa hivyo zilikuwa muhimu kwa mwelekeo huo. Uboreshaji wa 6.2.0 wa Zcash na uzinduzi wa 2.0 wa Zashi ulipopata umakini, mijadala kuhusu matukio hayo ilikuza hisia chanya katika jumuiya. Data ya on-chain iliunga mkono ongezeko lililoonekana la shughuli za watumiaji, huku idadi ya anwani zinazotumika kila siku ikifikia kilele cha 3,200; ongezeko la 15% lililoambatana kwa karibu na vipindi vya kuongezeka kwa miamala ya nyangumi.
Majukwaa mengine kama Discord, Reddit, na Kitovu cha Jumuiya ya Zcash yalichunguzwa ili kupata hisia za watumiaji na jinsi watu walivyokuwa hai. Jinsi wafanyabiashara wanavyopitisha ZEC kulichunguzwa, hasa kwa matumizi yake katika suluhisho za malipo [payment solutions] kama Brave Wallet na Zashi. Zaidi ya hayo, maendeleo ya mradi kupitia michango ya GitHub na maboresho ya hivi karibuni ya mtandao, yakiwemo toleo la Zcash v6.2.0, yalifuatiliwa.
Uhusiano thabiti kiasi ulibainika kati ya miamala mikubwa na ongezeko la shughuli za twiti. Hii inaonekana kuonyesha kwamba nyangumi wanapofanya hatua, huvutia umakini wa watu wengi sokoni. Pia kulikuwa na uhusiano wa wastani ulioonyesha kwamba hisia za kijamii zinapokuwa chanya, idadi ya miamala ya faragha huwa inaongezeka, ikidokeza kwamba mazungumzo kuhusu faragha yanaweza kukuza sana shughuli halisi za on-chain.
Kwa kuangalia Jumuiya, Kupitishwa, na Maendeleo, Kitovu cha Jumuiya ya Zcash kiliangazia ongezeko la hamasa ya ngazi ya chini, kikiwa na wanachama hai zaidi ya 2,800 kwenye Discord na wanachama 2,000 kwenye Reddit. Kwa kuvutia, ushiriki wa jumuiya uliongezeka kwa 12% baada ya uzinduzi wa Zashi 2.0, huku mijadala mingi ikilenga ubunifu wa faragha na jinsi ya kukabiliana na vikwazo vya udhibiti. (Tazama Kielelezo 5)
(Chanzo : Shawn; Msimamizi mkuu wa Jukwaa la Jumuiya ya Zcash (2025). Chati inayohusu Aprili 9 hadi Mei 9, 2025. )
Jumuiya, Kupitishwa, na Maendeleo ambapo Kitovu cha Jumuiya ya Zcash kilionyesha hamasa inayokua ya ngazi ya chini. Kwa upande wa kupitishwa, ujumuishaji wa wafanyabiashara unasalia mdogo lakini unaonekana. Ingawa matumizi miongoni mwa wafanyabiashara wa kimataifa ni madogo, yakikadiriwa kuwa 120, ujumuishaji wa ZEC katika Brave Wallet na jaribio la zk-proof katika Google Wallet mnamo Aprili na Mei 2025 mtawalia, uliongeza mwonekano. Kazi ya Electric Coin Company na Zcash Foundation iliyoonyeshwa katika robo ya pili ya 2025 ilidhihirisha shughuli endelevu. Commit zaidi ya 350 za GitHub zilifichua ushirikiano mkubwa katika miradi muhimu ya miundombinu kama msingi wa msimbo wa Zedrab na pochi ya Zallet, zikionyesha jumuiya hai ya kiufundi ya mfumo ikolojia wa Zcash pamoja na chati za wachangiaji.
Ili kuchanganua kwa kina mienendo ya sasa ya Zcash, ni bora kuchunguza mtazamo wa mtumiaji kwa muda na kulinganisha muktadha wa kihistoria wa Zcash na sarafu nyingine za faragha. Uchanganuzi huu utaeleza mienendo ya kihistoria ya bei ya ZEC, kama kilele cha soko cha 2017 na tukio la kupunguzwa kwa nusu [halving] la block la 2020, na ulinganisho wa viashiria vya on-chain na kijamii na Monero (XMR) na DASH (DASH) (kwa mfano, kiasi cha miamala, nafasi ya mtaji wa soko, na shughuli za kijamii).
Kiwango cha juu zaidi cha bei za soko mwishoni mwa 2017 kiliambatana na ongezeko la jumla la soko katika masoko ya crypto, na tukio la kupunguzwa kwa nusu la Zcash la 2020 lilikuwa sababu kuu ya kupunguza ugavi wa ZEC. Kuhusu baadhi ya mienendo ya nyangumi mnamo Julai 2025, si mingi ikilinganishwa na mizunguko ya awali ya soko kwa suala la shughuli zinazoonekana za on-chain (yaani, kwa wazi wamebadilishana thamani, tunaweza tu kuona wanachofanya kupitia mazungumzo ya kijamii au kurekodi hali ya kila mwezi). Miongoni mwa sarafu za faragha, Monero ina faida kwa kuwa na jumuiya hai ya watumiaji yenye maingiliano ya kila siku ya kuridhisha. Zcash inapata umakini kupitia ongezeko kubwa la miamala ya faragha.
Kilichoanza kuvutia umakini zaidi kuelekea Zcash katika miezi ya karibuni si tu ongezeko la miamala ya nyangumi au mazungumzo ya jumuiya za mtandaoni, bali ni namna ZEC imevuka mipaka yake yenyewe. Ujumuishaji na miundombinu ya Intents ya NEAR umefungua milango ya kubadilisha bila mshono na bila ruhusa kati ya ZEC na mali kama Bitcoin, Ethereum, na NEAR yenyewe. Kwa mara ya kwanza, miamala inayohifadhi faragha ingeweza kusonga katika minyororo bila msuguano wa masoko ya kubadilishana sarafu au mzigo wa ada kubwa. Kwa watumiaji wa Zcash, hili lilimaanisha zaidi ya urahisi; lilikuwa mwaliko wa kimya kwenye mazungumzo mapana ambako mifumo inayotegemea dhamira na fedha za faragha hukutana. Hackathon iliyoashiria ushirikiano huu haikuwa tu tukio la kiufundi bali ishara ya dhamira. Wasanidi programu na watetezi wa faragha walikusanyika kuwazia jinsi ZEC inavyoweza kuonekana katika mustakabali wa cross-chain. Hali ya mijadala kwenye majukwaa baadaye ilibeba hisia ya mwelekeo chanya. Watu walizungumza kuhusu hili kama mwanzo wa mkusanyiko mpya wa uwezekano na fursa kwa Zcash kuacha kuchukuliwa kama jaribio lililotengwa. Badala yake, ilikuwa ikiendelea kuwa sarafu inayoweza kusonga mahali popote penye ukwasi. Kuwasili kwa Maya Protocol kumeipa ZEC aina nyingine ya umakini. Hapa msisitizo haukuwa katika miamala maridadi ya AI bali katika ahadi ya ukwasi uliogatuliwa. Kwa kuimarisha Zcash ndani ya AMM ya cross-chain ya Maya, wamiliki wangeweza kufanya biashara kwa faragha bila kusalimisha uhuru wao kwa masoko ya kubadilishana sarafu yaliyojikita katikati. Katika enzi ambayo wasimamizi wanazizunguka sarafu za faragha na kuondolewa kwenye orodha kumekuwa jambo la kawaida, hili lilikuwa na umuhimu mkubwa. Kwa wengi katika jumuiya, Maya ilionekana kidogo kama ujumuishaji na zaidi kama njia ya kuokoa maisha. Ilikuwa ukumbusho kwamba ZEC ingeweza bado kuwepo kwenye soko bila kuinamia walezi. Ramani ya maendeleo inaelekeza kwenye ujumuishaji wa kina zaidi wa ZEC katika mfumo ikolojia wa Maya, na tayari watumiaji wanazungumzia kama njia ya kudumisha uhuru wao wa kifedha bila kujali mazingira ya kisiasa. Kwa pamoja, ujumuishaji huu umefanya jambo la hila lakini lenye athari kubwa. Umeingiza Zcash katika mazungumzo na jumuiya nyingine. Wasanidi programu wa NEAR ambao huenda wasingeitazama tena sarafu ya faragha sasa wanaiona kama mshirika katika muundo unaoendeshwa na dhamira. Watumiaji wa Maya, wanaofahamu lugha ya ukwasi na kubadilisha, wanakutana kwa mara ya kwanza na anwani za faragha na falsafa ya maarifa sifuri. ZEC haisemi tena na waumini wake pekee. Inaanza kugusa watu katika duru mpya ambako faragha si kipengele tu bali daraja kati ya mitandao, itifaki, na watu wanaoitumia.
Kwa kujumlisha yote, utafiti huu unaonyesha kwamba ishara za on-chain na kijamii za Zcash, ingawa wakati mwingine ni za hila, hufichua mfumo ikolojia wenye nguvu na unaoendelea kubadilika. Kuna vikwazo; kutokujulikana kunakozunguka pochi za nyangumi kunakofanya iwe vigumu kubaini kama miamala mikubwa ya on-chain ilikuwa uuzaji wa soko au tu mienendo inayosukuma soko, na sera za udhibiti zinazobadilika, kama marufuku ya EU kwa sarafu za faragha mnamo 2027, ambayo huenda tayari inaathiri hisia za watumiaji; pamoja na utegemezi wa mitandao ya kijamii kama X ambao huenda hauwakilishi mitazamo ya watu wanaozingatia faragha, ambao wanaweza kuelekea kuchagua njia nyingine za mawasiliano zinazotegemea kutokujulikana au usalama.
Zcash huenda haijivunii jumuiya kubwa kama Monero au msingi mpana wa wafanyabiashara bado, lakini maendeleo yake endelevu ya kiufundi; kama uboreshaji wa itifaki ya v6.2.0 unaoboresha ufanisi wa miamala ya faragha, kutolewa kwa pochi ya Zashi 2.0 yenye matumizi bora ya simu na usaidizi wa faragha-kwa-chaguo-msingi, na ujumuishaji wa cross-chain kupitia NEAR Intents na Maya Protocol, vinaifanya itofautiane kama sarafu ya faragha inayoendelea kuimarisha miundombinu yake na kupanua ufikiaji wake. Inafaa kutambua kwamba Julai 2025 iliashiria kurejea kwa nguvu kwa Zcash, ikichochea mazungumzo kwenye X pamoja na miamala mikubwa ya nyangumi. Zaidi ya hayo, ongezeko endelevu la miamala ya faragha linaonyesha kwamba faragha bado ina thamani kubwa kwa watumiaji. Kuna uhusiano dhahiri kati ya matukio ya on-chain na mjadala wa kijamii, unaofichua jinsi nyanja zote mbili zinavyoathiriana. Ingawa kukabiliana na vikwazo vya udhibiti kunaendelea kuwa changamoto, kufuatilia ishara hizi za mwanzo kutaimarisha uelewa wetu wa mwelekeo unaowezekana wa ZEC, bila kuhitaji kutabiri bei.